home

 

Dit is het verhaal van een paard dat zo ver staat dat het wel vlot laadt en ook enkele minuten blijft staan op de trailer, rustig, maar vanzodra er beweging achter hem opgemerkt wordt, gooit hij z’n hoofd in de lucht en stormt hij de trailer af.
Dit is een ongecontroleerde reflex bij hem. Als we samen de trailer afgaan, houdt hij zijn hoofd laag bij de grond, maakt hij zijn rug bol hierdoor en stapt voetje na voetje van de laadklep: allemaal rustig en beheerst. Maar bij de minste beweging achter hem, volgt bovenstaande paniekreactie.
We hadden geprobeerd of we hem konden desensibiliseren door flooding. Flooding
Onder flooding verstaat men de gedragstherapie die tracht angsten uit te laten doven door het paard aanhoudend bloot te stellen aan waar hij angstig voor is.
De therapeut stelt alles in het werk om het paard een zo langdurige en heftig mogelijke angst te laten ervaren, net zo lang tot de angst uitdooft.
De therapeut kan zowel proberen de stimulus in gedachten te laten ervaren als in het echt.
Het paard wordt blootgesteld aan hetgeen hem angst geeft, zo lang als het paard reageert op de prikkel. Dus zolang het paard een antwoord geeft op de prikkel, zoals paniek of willen vluchten, zich verzetten, stress etc, houdt de prikkel aan. Het paard kan in een situatie van flooding niet ontkomen aan de prikkel. Vanzodra het paard went aan de prikkel en tot rust komt, pas dan verdwijnt de prikkel. Hierdoor leert het paard dat als hij rustig is, de prikkel waarvoor hij zo bang is verdwijnt. Voordeel: op een korte termijn gedesensibiliseerd worden aan iets eng. Nadeel: als het paard toch kan ontkomen aan de prikkel, kan de angst juist groter geworden zijn.
Kenmerken en beperkingen van flooding
  • Het paard kan zich verwonden tijdens de ervaring, als hij vecht om te proberen te ontsnappen en te overleven aan de ervaring van flooding.
  • Paarden zijn sterk en krachtig, en kunnen gemakkelijk hekken, halsters, touwen enz, breken, als die hem beperken in zijn vluchtweg. Als het paard ontsnapt, zal zijn gedrag (weten te ontsnappen aan een dergelijke situatie) fors te worden versterkt, en zal zich zeer waarschijnlijk herhalen, wellicht zelf sterker.
  • Tijdens de flooding kan het er op lijken dat het paard de enge situatie accepteert en de angst verdwenen is (omdat hij er niet meer op reageert), maar het niet meer reageren op een prikkel, kan in feite een teken zijn dat het paard geleerd heeft te reagereg op deze situatie situatie door bevriezing zijn. Paarden vluchten, vechten of bevriezen in enge situaties. Dit bevriezen, het gebrek aan mogelijkheden om te vluchten of de situatie, kan verkeerd worden geïnterpreteerd door de trainer. Helaas, sommige trainers - zowel professionals en paard-eigenaren - interpreteren dergelijk gedrag vaak verkeerd, en kunnende gevoelens van angst dat dit paard al had, versterken.
  • De ervaringen van flooding kunnen resulteren in een paard in staat van 'aangeleerde hulpeloosheid' - een psychische aandoening waarbij een dier leert dat niets ze kan helpen hun situatie te veranderen.
Een paard wilt overleven, en elke ervaring van angst wordt heel erg sterk opgeslagen in het brein van het paard. Het paard heeft geen tijd om eerst vijf nare ervaringen met roofdieren op te doen om te leren dat hij er eigenlijk best direct van vlucht of er zich tegen verzet. Een zo’n ervaring is bepalend voor hoe het paard in de toekomst zal reageren. Wanneer angst een keer, of herhaaldelijk, versterkt wordt, is het zeer moeilijk om deze associatie uit te doven. Een paard dat angst heeft om opgesloten te worden in de trailer, is een van de meest moeilijke laadproblemen en daarom moeten we hiermee ook uiterst voorzichtig zijn. We moeten de angst absoluut niet gaan versterken door het gebruik van flooding (en vooral het mislukken er van). We moeten afwegen of het paard klaar is voor deze flooding en of de omstandigheden dit toelaten. Maak ook dat je paard zichzelf niet kan verwonden tijdens de flooding; liever een paard dat (als het echt te extreem wordt) weg kan en we helaas daarbij een stap terug moeten doen in de training, dan een paard dat z’n rug breekt. Theoretisch en wetenschappelijk, moeten we een situatie creëren waarbij het paard dus niet kan vluchten aan de angstige situatie. In de realiteit niet mogelijk: we trainen niet in een beschermd labo, maar vaak op de wei, met veel externe triggers en hindernissen. Wat kunnen we doen: ipv een stang achter het paard te plaatsen (met gevaar op: onder de stang door willen kruipen: letsels), gebruiken we een touw. Op het moment dat het paard in de trailer staat, trekken we een strak touw achter de trailer. Paard kan niet weg. Maar als hij het echt wilt, dan wel (maar dan is de flooding dus mislukt met risico op grotere angst en een stap achteruit). Terwijl het paard duwt tegen het touw proberen we hem vooraan, aan z’n hoofd, af te leiden, en vanzodra het paard ook maar een eerste teken van afname van stress of paniek vertoont, belonen we met voer én we laten het touw vallen (prikkel valt weg). Maar flooding is vaak een te grote stap voor angstige paarden tijdens het trailerladen. Soms is het wel het proberen waard, omdat, als het paard voorbij dit punt geraakt, de trainings soms een hele grote sprong voorwaarts maakt. Soms moet het paard maar een keer voelen “het is ok” en dit gevoel steeds versterken door herhaling van goede ervaringen en een hoop voedselbeloning. Gefaseerde desensibilisatie
Terwijl we bij flooding het paard in een keer en zolang als nodig, blootstellen (letterlijk: overstromen) aan enge prikkels, gaan we bij gefaseerde desensibilisatie, het paard beetje bij beetje blootstellen aan die prikkel. Hoe we dat concreet doen, en volgens wel stappenplan, lees je in het artikel “Paard desensibiliseren voor sluiten van de laadklep”.
We gaan het paard blootstellen aan een hele lichte vorm van de prikkel. Als het paard daar onrustig van wordt, dan wachten we tot hij er aan went. De prikkel moet zo klein zijn dat je wel onrust mag opmerken maar geen vluchtreactie. Het paard mag bv wel angstig kijken maar niet proberen, of de behoefte hebben om, te gaan vluchten. Dan was de blootstelling te fel. Het komt er dus op neer hele kleine stapjes te nemen. Aan kleine prikkels bloot te stellen. Als het paard de prikkel in deze fase, accepteert, beloon hem dan door de prikkel te doen verdwijnen én bevestig deze reactie (of het uitblijven er van) met voedselbeloning. Zeg je paard ook wat een fantastisch flinke jongen hij wel is en hoe fier je bent. Wees ook blij met deze stap vooruit! Ga verder naar de volgende fase waarbij je het paard nog iets meer blootstelt aan de prikkel. Ook weer: kleine stapjes, en belonen bij het uitblijven van een reactie door de prikkel te laten verdwijnen en deze reactie te bevestigen met voedselbeloning. Zo bouw je op tot je paard op de volledige prikkel niet meer reageert.
Maar we gaan niet de hele tijd de prikkel verhogen! We gaan tussendoor ook eens opnieuw blootstellen aan een prikkel dat minder groot is. Anders leert het paard dat de situatie alleen maar enger wordt. We laten deze training ook niet te lang duren. Liever 6 dagen aan 10min per dag dan een keer een uur. Stress zorgt voor adrenaline, en is niet bevordelijk bij het leren. Door korte periodes te trainen zorgen we er voor dat de adrenaline niet de lucht in schiet maar op een vrij laag niveau blijft hangen.
Welke kiezen?
Van de twee desensibilisatie-methoden, welke denk je dat het paard het meeste gevoel geeft van controle te hebben over de enge situatie? Het hebben van een gevoel van controle over je omgeving en ervaring is van cruciaal belang voor paarden. Welke aanpak heeft een betere kans op het opbouwen van vertrouwen, en het creëren van positieve associaties,zowel over de enge situatie maar ook over u als trainer van het paard? Tijdens de training creëert het paard associaties over zijn trainer, zijn omgeving, en de dingen die gebeuren met hem. Het ongedaan maken van ongewenste associaties van angst of angst, vereist nog meer werk dan ze gewoon niet maken in de eerste plaats. Het helpen van paarden om angsten te overwinnen, zonder schade aan vertrouwen, of het creëren van bijkomende gedragsproblemen, vereist een sterke kennis van de gedragswetenschap en leertheorie van het paard, en de skills om het paard te lezen en te begrijpen van het paard. Paarden zijn uitstekende leerlingen, maar hebben het instinct om te vluchten van hetgeen hun angst geeft. In hun pogingen om te ontsnappen, kunnen ze gewond raken, zo kunnen mensen die met hen werken. Proberen om dergelijk problemen op te lossen, zonder deze skills, kan leiden tot ernstig letsel aan paard en mens, en kan ook langdurige psychische problemen ontwikkelen bij het paard, die een lange trainingsweg vereist.
Conclusie
Laat flooding over aan professionele trainers die hiermee ervaring hebben en probeer dit niet zelf. Ga liever de lange weg op, gefaseerd desensibiliseren, stap voor stap. De weg naar het eindresultaat is wellicht sneller dan de weg via flooding.